(ၾကိဳတင္သတိေပးလိုတာက ဒီပုိ႔စ္မွာ ဘာသာေရးေတြရဲ႕ ေရွ႕ေနာက္ညီမွႈ မညီမွႈကုိ ဆန္းစစ္တာေတြ ပါဝင္မွာျဖစ္တာကုိ သတိေပးလိုပါတယ္။)
(၁)
တျခားႏုိင္ငံေတြမွာေတာ့ အေသအခ်ာမသိ။ က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံမွာေတာ့ ကမၻာပ်က္မပ်က္ကုိ NASA ရဲ႕ webstie မ်ိဳး သြားၾကည့္ၾကတာထက္ ဘာသာေရးရွႈေထာင့္ကေန ၾကည့္ျပီး ေတြးၾကတာ မ်ားပါတယ္။ အဲဒီ့လိုေတြးတဲ့ ေနရာမွာ တကယ္လည္း ကမၻာက ပ်က္စရာ မရွိေသးတာေၾကာင့္ ဘာသာေရးရွႈေထာင့္ကေန ထြက္လာတဲ့ result ေတြကေတာ့ မွန္ေနမွာပဲ။
(၂)
ကြန္မန္႔တခုကို ဖတ္ျပီး ျပဳးမိတယ္။ စကားလံုးအတိအက် မမွတ္မိေပမဲ့ ကမၻာပ်က္မပ်က္ကို ဗုဒၶက အသိဆံုးတဲ့။ ဗုဒၶသာလွ်င္ ကမၻာၾကီးရဲ႕ အေစာဆံုး၊ အကုန္အသိဆံုး သိပၸံပညာရွင္ၾကီးတဲ့။ NASA ဆိုတာက Junior ေလးတဲ့။ (ဒီေနရာမွာ တခု စဥ္းစားမိတာက ဘာသာေရးေတြ အသီးသီးကသာ သိပၸံနည္းက် ဘာသာေရး ဆုိျပီး ဘာလုိ႔ သိပၸံကို အေလးထားျပီး ဂုဏ္ယူေနၾကတာလဲ။ ဘာေၾကာင့္ သိပၸံရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳမွႈ ေထာက္ခံမွႈ ကုိ ဘာသာဝင္ေတြက အေရးတၾကီး လိုအပ္ေနရတာလဲ။ သိပၸံကေတာ့ ရွင္းတယ္။ ဗုဒၶနည္းက် သိပၸံတို႔၊ ခရစ္ယာန္ နည္းက်သိပၸံတုိ႔၊ အစၥလာမ္နည္းက် သိပၸံတုိ႔ ဆုိတာေတြ မရွိဘူး။ ဘယ္ဘာသာေရးရဲ႕ နာမည္ကုိမွ ယူသံုးေနဖုိ႔ မလိုပါ) ျပီးေတာ့ ခုနက Comment ရွင္ ဆက္ေျပာထားတာက ေနာက္ဘုရားပြင့္ျပီးမွ ကမၻာပ်က္မယ္ တဲ့။
အဲဒါနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီးေတာ့ က်ေနာ္ ဝတၳဳတပုဒ္ထဲမွာ ထည့္ေရးထားတာေလးကုိပဲ ျပန္ေကာ္ပီလုပ္ျပခ်င္ပါတယ္။ “ကမၻာမပ်က္ခင္မွာ ပြင့္မယ့္ ဘုရားေတြ အေၾကာင္း က်မ္းျပဳသူေတြ ေရးတာကုိလည္း ေတြးၾကည့္တယ္။ ယာဥ္ရထားေတြက ဆင္မင္း ၇,၀၀၀၊ ျမင္း ၁,၀၀၀ နဲ႔ ေမာင္းႏွင္မယ့္ ရာထားယာဥ္ေတာ္ ခုနစ္ရာတဲ့။
ပေဒသရာဇ္ေခတ္ရဲ႕ အေကာင္းဆံုးယာဥ္ေတြကို ၾကည့္ျပီး ေရးလိုက္တာျဖစ္ရမယ္။ တကယ္ဆို ကမၻာမပ်က္ခင္မို႔ ေခတ္မီယာဥ္ေတြပဲ ျဖစ္သင့္တာေပါ့။ ကမၻာမပ်က္ခင္မွာကုိပဲ လူေတြက ဟုိးေက်ာက္ေခတ္ကေန evolution နဲ႔ ျပန္စရမယ္ဆိုရင္ေတာ့လည္း မသိဘူးေပါ့”
အဲဒီ့လိုပဲ အုပ္ခ်ဳပ္မယ့္ စနစ္ကလည္း ေရွးေခတ္က အမတ္ေတြနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မယ့္ ပေဒသ႐ာဇ္စနစ္၊ စၾကဝေတးမင္း ဆိုတာကလည္း တကမၻာလံုးကို ပုိင္ဆုိင္ဖုိ႔ မဆိုထားနဲ႔ အဲဒီ့ေခတ္က သူတို႔သိသေလာက္ မဇၥ်ိမ ေဒသေလး၊ အိႏၵိယ ကြက္ကြက္ကေလးကို ေျပာတာမ်ိဳးျဖစ္ေနတယ္။” ဒီေတာ့ ယုတၱိမရွိဘူးပဲ ဆုိရမွာေပါ့။ ဒီေနရာမွာ တခ်ိဳ႕က ေစာဒက တက္ႏုိင္တယ္။ တျခားလူေတြ ေလွ်ာက္ေရာထားတာေတြလည္း ပါတယ္လုိ႔။ ဒါဆိုရင္ ဒီပိဋကတ္ေတြထဲက ဒီပံုျပင္တပုဒ္ထဲမွာပဲ ပါတာခ်င္း အတူတူ ကိုယ္ႏွစ္သက္တဲ့ ဘုရားပြင့္မယ္ ဆိုတာက်ေတာ့ ဘုရားေဟာလို႔ လက္ခံႏုိင္ျပီး ခုနကလိုဟာေတြက်ေတာ့ ေရွးကတျခားလူေတြ ေလွ်ာက္ထည့္ထားတာလို႔ ဘယ္လိုအေထာက္အထားနဲ႔ ေျပာနုိင္ရတာလဲ? တကယ္က အကုန္လံုး တျခားလူေတြ အဆက္ဆက္ ေလွ်ာက္ေရးထားတာ ျဖစ္ႏုိင္သလို ႏွစ္ခုလံုး ဘုရားေဟာခဲ့တာလည္း ျဖစ္ႏုိင္တာပဲ။ ဒီေတာ့ ကုိယ္လက္ခံခ်င္တဲ့ အပိုင္းမွ ဘုရားေဟာ ဆိုျပီးေတာ့ လက္ခံျပီးေတာ့ မလက္ခံခ်င္တဲ့ အပိုင္းမွ ဘုရားေဟာ မဟုတ္ဘူးလို႔ (ဘာအေထာက္အထားမွ မပါဘဲ) ေျပာျခင္းကေရာ တရားနည္းလမ္းက်ပါသလား?
ကုိသိန္းျမင့္ဝင္းဆိုတဲ့ မိတ္ေဆြတေယာက္ ေရးဖူးသလို…. လူ႔သဘာဝအတိုင္း ကုိယ္လိုခ်င္တဲ့အခ်က္ကေလးကုိ ၾကိဳတင္ ေရြး၊ မလိုခ်င္တဲ့ အပိုင္းကုိ ပယ္ျပီးတဲ့အခါမွ….ကုိယ္ေရြးထားတာနဲ႔ ပယ္ထားတာကို အေထာက္အကူျပဳမယ့္ ဆင္ေျခဆင္လက္ေတြ လိုက္ရွာေနျခင္းနဲ႔ အတူတူပါပဲ။
ဒီေန႔လိုေခတ္မွာ လူအမ်ားၾကီး လက္ခံႏုိင္မယ့္ ဘုရားအသစ္ေတြ၊ တမန္ေတာ္အသစ္ေတြ မေပၚေတာ့တာကလည္း အေၾကာင္းရွိပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္မွာက အရာရာကို ဆန္းစစ္မယ့္ သူေတြရယ္၊ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမယ့္ မီဒီယာေတြရယ္ေၾကာင့္ ဘယ္သူမဆို perfect မျဖစ္ႏုိင္ဘူးဆုိတာ ထင္းထင္းၾကီး ေပၚလာမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အင္မတန္ ဥာဏ္ပညာၾကီးသူ ေပၚလာရင္ေတာင္ ဘုရားေတာ့ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။
ခုေခတ္ သိပၸံပညာရွင္ေတြ ေတြ႕ရွိသမွ်က ဗုဒၶဘာသာထဲမွာ ပါျပီးသားေတြခ်ည္းပဲ။ သူတို႔ကေတာင္ အကုန္မသိေသးဘူးလို႔ ယံုၾကည္သူမ်ားနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီးေတာ့ ေျပာရရင္ ေက်ာ္စြာလင္း ေျပာဖူးတာကို သတိရပါတယ္။ အဲလိုသာဆိုရင္ ကမၻာေပၚမွာ ရွိတဲ့ တကၠသိုလ္ၾကီးေတြ ပိတ္လိုက္ျပီးေတာ့ ျမန္မာျပည္က ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းေတြမွာ စာလာသင္ၾကရံုပဲတဲ့။
တကယ္ေတြးၾကည့္ေတာ့လည္း ဟုတ္ပါတယ္။ ကုိယ့္ဘာသာေရးမို႔ ကုိယ္ပုိေတြးမိတတ္တာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တကယ္က ဗုဒၥစာေပထဲမွာပါတဲ့ အနႏၱ စၾကဝဠာ ဆိုတာနဲ႔ ဒီေန႔ေခတ္ သိပၸံက စၾကဝဠာ ဆိုတာက တူတာမဟုတ္ပါ။ စာေပထဲမွာ ပါတဲ့ အနႏၱ စၾကဝဠာ ဆိုတာက တကယ္ေတာ့ ျမင့္မိုရ္ေတာင္လို ဟာေတြကို အေျခခံထားတဲ့ စၾကဝဠာပါ။ သိပၸံက infinite universe ဆိုတဲ့ အသံုးအႏွႈန္းကုိ ျမန္မာလိုမွာ အဲဒီ့ အနႏၱ စၾကဝဠာ ဆိုတဲ့ အသံုးအႏွႈန္းနဲ႔ စကားလံုး ဖလွယ္ျပီး သံုးလိုက္ေတာ့ ကာလ ေရြ႕လ်ားလာတဲ့အခါ ဗုဒၶစာေပထဲမွာ ပါခဲ့တယ္လို႔ တခ်ိဳ႕ ဆြဲေျပာၾက၊ တခ်ိဳ႕က ထင္လာၾကတာပါ။ သိပၸံက ေတြ႕ျပီးမွ ျဖစ္လာတဲ့ ဟာေတြပါ။
နဂိုတုန္းက လေပၚလူမေရာက္နုိင္လို႔ အမ်ားစုက ထင္ခဲ့ၾကတာ မဟုတ္လား။ ေရွးစာေပထဲမွာ အနႏၱ စၾကဝဠာ မေျပာနဲ႔ ၊ လကုိေတာင္ ေကာင္းေကာင္းရွင္းျပႏုိင္တာမွ မဟုတ္တာ။ အဲလိုပဲ အဏုျမဴ ဆုိတဲ့ စကားလံုးကို nucleus ဆုိတာ ေတြ႕လာျပီးမွ စကားလံုးဖလွယ္ၾက ဘာသာျပန္လုိက္ၾကေတာ့ က်မ္းစာထဲမွာ ပါဖူးသလိုလို ျဖစ္သြားတာေပါ့။ တကယ္က အေသးစိတ္ ဘာမွ မပါတဲ့အတြက္ တူတယ္လို႔ ေျပာစရာ လံုးဝ အေၾကာင္းမရွိပါ။
တကယ္ေတာ့လည္း ဘာသာေရးဆိုတာ စိတ္ျငိမ္းခ်မ္းေအာင္ အေထာက္အကူ ျပဳတဲ့ အလုပ္ပါပဲ။ သိပၸံကုိ မသိျခင္းကလည္း ဘာသာေရးရဲ႕ အျပစ္ မဟုတ္ပါ။
(၃)
အလံုးစံု သိႏုိင္တယ္ ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ေနာက္ တဆင့္ တက္စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ ဒီတခါ ထာဝရ ဘုရားသခင္ကို ယံုၾကည္တဲ့ ဘာသာေတြကေန စျပီး ေျပာၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ ထာဝရ ဘုရားသခင္က အရာရာကုိ စြမ္းတယ္၊ လုပ္ေပးႏုိင္တယ္ ဆိုျပီး God’s omnipotence လို႔ ေျပာၾကေလ့ ရွိတယ္။ စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ သူက အရာရာကို ဇာတ္ကြက္ခ်ျပီး ၾကိဳတင္ ဖန္ဆင္းထားတယ္ ဆုိတာ ဟုတ္ေနတယ္ပဲ ဆိုပါစုိ႔။ သူက အကြက္ခ်တဲ့သူဆိုေတာ့ ဘယ္သူဘာျဖစ္မယ္၊ ဘယ္သူဘယ္ေန႔ေသမယ္ ဆိုတာ ၾကိဳသိနုိင္မယ္ ဆိုပါေတာ့။ ၾကိဳအကြက္ခ်ထားမွ ၾကိဳသိႏုိင္မယ္ေလ။ ဒါဆိုရင္ God ဟာ သူသိထားတဲ့၊ သူျပဌာန္းထားတဲ့ ဘယ္သူဘာျဖစ္ ဆိုတာကို ေျပာင္းႏုိင္ပါဦးေတာ့မလား? ဒါဆိုရင္ God ဟာ ဘယ္သူဘယ္ေန႔မွာ အမိန္႔ေတာ္ခံယူ၊ ဘယ္သူဘယ္ေန႔မွာ ေသ၊ ဘယ္သူဘယ္ေန႔မွာ လက္ထပ္ ဆိုတာၾကီးကို ေျပာင္းေပးဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ သူ႔ကုိ ယံုၾကည္လာျပီး ဆုေတာင္းလာသူကုိ သူကိုယ္တိုင္ ေရးခဲ့တဲ့ နဂိုဇာတ္လမ္းကေန ေသြဖည္ျပီး ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ေပးလို႔ မရေတာ့ဘူး။ လုပ္ေပးလိုက္ရင္ သူၾကိဳသိတယ္ဆိုတာက တလြဲၾကီး ျဖစ္သြားျပီေလ။ သူၾကိဳသိသြားျခင္းက မမွန္ေတာ့ဘူး။ ဒီေတာ့ God ဟာ အရာရာကို ၾကိဳသိေနတယ္ဆုိရင္ အရာရာကုိ မစြမ္းေတာ့ပါဘူး။ ဒီလိုိဆိုရင္ God က အရာရာကိုစြမ္းတယ္လို႔ ယူဆလိုက္ရင္ေကာ….ဒါဆိုရင္ သူ႔ကုိဆုေတာင္းလာသူေတြရဲ႕ ဆႏၵကုိ ျဖည့္ေပးဖုိ႔ အတြက္ သူၾကိဳေရးခဲ့တဲ့ ဇာတ္လမ္းကို ေျပာင္းေပးႏုိင္စြမ္း ရွိရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ God ဟာ အနာဂတ္ကို ၾကိဳသိႏုိင္စြမ္း ရွိမွာ မဟုတ္ပါ။ ဒါဆိုရင္ God မတတ္ႏုိင္တာ ရွိကုိရွိရမယ္ ဆုိတာ ေသခ်ာေနပါျပီ။ ဒီေတာ့ All-knowing God နဲ႔ အရာရာကုိ စြမ္းႏုိင္ျခင္းဟာ တြဲျပီး မရွိႏုိင္ပါ။ ႏွစ္ခုလံုးရွိေနတယ္ ဆိုရင္ ေရွ႕ေနာက္မညီဘူးလို႔ပဲ ေျပာရမွာပါ။ (တကယ္ဆုိရင္ေတာ့ logic အရ အဲဒီ့ႏွစ္မ်ိဳးလံုး တြဲျပီး ရွိဖို႔ မေျပာနဲ႔ တမ်ိဳးမွ မရွိနုိင္ဘူးဆုိတာေတာင္ ထင္ရွားသြားပါျပီ။)
(၄)
ဗုဒၶဘာသာဘက္ကုိ လွည့္ျပီး စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ ဗုဒၶက အေၾကာင္းေၾကာင့္ အက်ိဳး ျဖစ္ရတယ္ ၊ လုပ္မွ ရတယ္ ဆိုတာကို အေလးေပးတယ္လို႔ က်မ္းေတြက ဆုိၾကတယ္။ ဒါဆိုရင္ အေၾကာင္းတရားကိုေတာင္ မလုပ္ရေသးခင္မွာ အက်ိဳးတရားကို ေဟာတယ္ဆိုတာ သဘာဝ က်ရဲ႕လား။ က်ေနာ့္ တျခား ဝတၳဳတိုထဲကပဲ ေကာက္ႏုတ္ျပပါမယ္။
“ဗ်ာဒိတ္ေတြကိုပဲၾကည့္။ မီးနဲ႔ ၇ ၾကိမ္၊ ျပီးရင္ ေရနဲ႔ ၁ၾကိမ္ ေနာက္ျပီး ၆၄ ၾကိမ္ ေျမာက္က် ေလနဲ႔ ပ်က္မယ္ ဆိုတာေတြက အေသျပဌာန္းျပီးသား ေဖာ္ျမဴလာေတြလို ျဖစ္ေနတယ္။ ကမၻာၾကီး ဘယ္နည္းနဲ႔ ပ်က္မယ္ ဆုိတဲ့ ကိစၥဟာ လူသားေတြ ဒါမွမဟုတ္ သတၱဝါေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မွႈေတြ အေပၚ မူတည္မေနဘဲ (သို႔မဟုတ္) လူသားေတြကုိယ္တိုင္ရဲက လက္ထဲမွာ ရွိမေနဘဲ သူေဟာတဲ့အတိုင္းဘဲ ျဖစ္ရမယ္ ဆုိတဲ့အတြက္ ပံုေသဇာတ္ညႊန္း ေရးထားသလိုၾကီး ျဖစ္ေနတယ္” အခု အစုိးရရဲ႕ ေလသံကုိ မွီးျပီး ဟာသလုပ္ရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေနာက္ကြယ္က ၾကိဳးကုိင္သူ ရွိသလို ျဖစ္ေနတယ္။
ဘုရားပြင့္မယ့္ နာမည္ေတြ၊ ေဒသေတြ ၊အပင္ေတြက အစ အေသးစိတ္ ၾကိဳတင္ ဇာတ္ညႊန္းခ်ထားသလိုၾကီး ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေနရာမွာ ပါရမီျဖည့္မွ ရတာလို႔ ေစာဒက တက္လို႔ ရေပမဲ့ ေရွးက ဘုရားေတြရဲ႕ ေဟာသမွ် ဗ်ာဒိတ္ေတြသာ ရာႏွႈန္းျပည့္ မွန္ေၾကးဆိုရင္၊ ဘုရားေတြ ေဟာထားတဲ့ ဗ်ာဒိတ္ေတာ္ေတြ “မွတပါး အျခားမရွိ” အဲဒီ့အတိုင္းပဲ ျဖစ္ရမယ္ဆိုရင္ ကုိယ့္ၾကမၼာကုိယ္ဖန္တီးခြင့္ ရွိတယ္ဆုိတာ ဘယ္ဟုတ္ႏုိင္ေတာ့မလဲ။ အေဟာခံရသူေတြရဲ႕ စိတ္ထားေတြ ေျပာင္းသြားျပီး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ေျပာင္းသြားရင္ အက်ိဳးဆက္ေတြ ေျပာင္းမသြားႏုိင္ဘူးလား။ ေျပာင္းသြားႏုိင္တယ္ဆုိရင္ ဘုရားေတြရဲ႕ ဗ်ာဒိတ္ေတြ လြဲျပီ။ ေျပာင္းမသြားႏုိင္ဘူး ဗ်ာဒိတ္ေတြ အတုိင္း ျဖစ္ရမယ္ဆုိရင္လည္း လူေတြမွာ ကုိယ့္ၾကမၼာကိုယ္ ဖန္တီးခြင့္ရွိတယ္ (free will) ရွိတယ္ဆုိတာက လြဲျပီ။ ရာႏွႈန္းျပည့္ေဟာသမွ်က မွန္ရမယ္ ေဟာတဲ့အတိုင္းက လြဲလို႔ တျခားျဖစ္ႏုိင္ေခ် မရွိဘူးဆုိရင္ လူေတြမွာ free will ရွိတယ္လို႔ ဘယ္လိုလုပ္ ေခၚႏုိင္ေတာ့မွာလဲ။ လူတေယာက္အတြက္ ဒါမွမဟုတ္ လူေပါင္းမ်ားစြာအတြက္ ကိုယ္လုပ္တာေတြေပၚ မူတည္ျပီး ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြ အမ်ားၾကီး ပြင့္ေနတယ္ဆုိရင္ေတာ့ “ဗ်ာဒိတ္ေတြ ေဟာတဲ့အတိုင္း အကုန္လံုး မွန္ရမယ္” ဆိုတာက အဓိပၸါယ္ မရွိေတာ့ပါ။
ဒီေနရာမွာ စာက်က္တဲ့ေက်ာင္းသား စာေမးပြဲေအာင္မယ္လို႔ ေဟာတာမ်ိဳး ဆုိရင္ေတာ့ လက္ခံတယ္။ ဒါဆုိရင္လည္း စာေမးပြဲေအာင္မယ္ ဆိုတာကိုပဲ ေဟာလို႔ရမယ္။ အဲဒါမ်ိဳးက တြက္ခ်က္တာ။ ၾကိဳသိလို႔ ေဟာျခင္းမဟုတ္။ ဒီေတာ့ ခန္႔မွန္းတာဆုိေတာ့ လြဲတဲ့အခါလည္း ရွိကုိရွိရမယ္။ အဲ…စာၾကိဳးစားတဲ့ေက်ာင္းသားကုိ ဘယ္အပုဒ္ေတြမွာ အမွတ္ဘယ္ေလာက္ရျပီး စုစုေပါင္း အမွတ္ဘယ္ေလာက္နဲ႔ ေအာင္မယ္လို႔ ေဟာတာမ်ိဳးကက် အကုန္ၾကိဳသိသလို ျဖစ္သြားျပီ။ တြက္တာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။
ဗ်ာဒိတ္ေတြ အတိုင္းသာ အတိအက်ျဖစ္ေၾကးဆိုရင္ hard determinism ျဖစ္သြားျပီ။ ပြင့္လာမယ့္ ဘုရားေတြဆိုတာ မလြဲမေသ ပြင့္ရမွာမို႔၊ ငရဲက်မယ့္သူဟာလည္း ၾကိဳေဟာထားတဲ့အတိုင္းမလြဲမေသြ က်ကုိက်ရမွာမို႔ တကယ္ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားၾကည့္ရင္ လူေတြ သတၱဝါေတြ အားလံုးဟာ ၾကိဳတင္ရွိျပီးသား ဇာတ္ညႊန္းထဲက ဇာတ္ေကာင္ေတြ အဆင့္ကုိ ေလွ်ာက်သြားလိမ့္မယ္။ ဥပမာ ဒီလူဟာ တရားရကို ရရမယ္ ဆုိပါစို႔။ ဒါဆုိရင္ တရားက ဗ်ာဒိတ္အတိုင္း (ေဟာတဲ့အတိုင္း) ရကုိ ရရေတာ့မွာမို႔ တရားကုိလည္း က်င့္ကုိ က်င့္ရေတာ့မယ္။ ဒီေတာ့ တရားက်င့္ျခင္းက free will နဲ႔ က်င့္တာမ်ိဳး မဟုတ္ေတာ့ဘဲ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ညြန္း တခုမွာ ယုတၱိရွိေအာင္ တရားရမယ့္ဇာတ္လိုက္အတြက္ တရားက်င့္တဲ့ဇာတ္ဝင္ခန္း ထည့္ေပးတဲ့ အဆင့္မ်ိဳးပဲ ရွိေတာ့မယ္။ ဘာလို႔တုန္းဆုိေတာ့ အဲဒီ့အတုိင္းၾကီး ျဖစ္ကုိ ျဖစ္ရေတာ့မယ္လုိ႔ ဆုိထားတာကုိး။ ဒီေတာ့ free will နဲ႔ အလံုးစံုၾကိဳသိျခင္းဟာ mutually exculsive ျဖစ္ေနတဲ့ အတြက္ တခုမွန္ရင္ တခုမွားမွာပါ။ ဘယ္ဟာမွန္မယ္ ဘယ္ဟာမွားမယ္လို႔ေတာ့ မေျပာႏုိင္ပါ။
((
(၅)
က်ေနာ္ ဆုိလိုခ်င္တာက free will က မွန္ျပီး အလံုးစံု ၾကိဳသိႏုိင္ျခင္းက မွားတယ္လို႔ေတာ့ ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါ။ အဲဒီ့ႏွစ္ခု တြဲျပီး မရွိႏုိင္တာ၊ တြဲျပီး ရွိေနတယ္ဆုိရင္ ေရွ႕ေနာက္မညီဘူး ဆိုတာကုိ ဆိုလိုတာပါ။ ဒီေနရာမွာ philosophy မွာ determinism ဆိုတဲ့ ဟာ ရွိပါတယ္။ အရာရာက ျပဌာန္းျပီးသားေပါ့။ အဲဒါကလည္း God ကို ေထာက္ခံထားျခင္းေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ Nature နဲ႔ Nurture က အရာရာကို ျပဌာန္းထားတဲ့ သေဘာမ်ိဳးပါ။ အဲဒါကို ဆက္ေရးရရင္ ရွည္မွာမို႔လို႔ မေရးေတာ့ပါဘူး။ တကယ္က က်ေနာ္ဒီထဲက စာသားမ်ားမ်ားကို http://kaungkinko.blogspot.com/2012/01/free-will-determinism-by.html မွာ ေရးျပီးသားပါ။ အေၾကာင္းတုိက္ဆိုင္လာလို႔ ေနာက္ version တမ်ိဳးအျဖစ္ ေရးၾကည့္တာပါ။
(
(၆)
က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာ တခုရွိပါေသးတယ္။ ဘာသာေရးဆိုတာ အာဏာရွင္ စနစ္တခု မဟုတ္လို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အက်ိဳးသင့္ အေၾကာင္းသင့္ ေဝဖန္ခြင့္ ရွိသင့္ပါတယ္။ ေဝဖန္တာနဲ႔ ေစာ္ကားတာ မတူပါ။ က်မ္းေတြ အလိုအရဆိုရင္ေတာ့ ဗုဒၶရွိစဥ္အခါကလည္း ေမးခြန္းေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေမးခြင့္ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ပေဒသရာဇ္ ဘုရင္ေတြ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ေခတ္ေတြမွာေတာင္ မယံုၾကည္လို႔ ေမးခြန္းထုတ္တဲ့သူေတြ အမ်ားၾကီးပါ။
တကယ္ေတာ့ ဘာသာအားလံုး အကုန္ေကာင္းတယ္၊ သူ႔ဟာလည္းေကာင္းတယ္ ငါ့ဟာလည္း ေကာင္းတယ္ဆိုျပီး သေဘာထားျခင္းက ေရရွည္မတည္တံ့ႏုိင္တဲ့ ယာယီ ဟန္ေဆာင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးမ်ိဳးပါ။ တကယ့္တကယ္ ဘာသာႏွစ္ခု ယွဥ္လာၾကတဲ့အခါ၊ အက်ိဳးေက်းဇူး ယွဥ္လာၾကတဲ့အခါ ဟန္ေဆာင္တာေတြ ေပ်ာက္ျပီး ျငိကုန္ၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ဘာသာေရးေတြ ၾကားမွာျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာသာဝင္ေတြနဲ႔ ဘာသာမဲ့ေတြ ၾကားမွာျဖစ္ျဖစ္ တကယ္ေရရွည္တည္တံ့မယ့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးမ်ိဳးက ဟန္ေဆာင္ပန္ေဆာင္ေတြ ေျပာမေနဘဲ သူ႔ဟာလည္း အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ေတြရွိတယ္၊ ငါ့ဟာမွာလည္း အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ေတြ ရွိတယ္ဆိုတဲ့ လက္ေတြ႕က်တဲ့ အယူအဆမ်ိဳးပါ။ ဒါမွ ကုိယ့္ဘာသာရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေျပာလာၾကတဲ့အခါ ခံႏုိင္ရည္ရွိျပီး သေဘာထားၾကီးလာၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
by ေကာင္းကင္ကုိ (Facebook မွာ Friday, December 21, 2012 က တင္ခဲ့တဲ့ Note ပါ။)